1957 – Orienta – Violist

Inhoud

Een klassiek geklede violist probeert zijn instrument te bespelen, maar krijgt geen zuivere noot voortgebracht. Dan verschijnt een grote hand in beeld die hem een Orienta-sigaret aanbiedt, waarna een tweede hand de sigaret aansteekt. Vanaf dat moment speelt de violist moeiteloos de sterren van de hemel. Al spelend zweeft hij op een wolkje uit beeld.

Een beproefd filmconcept

Joop Geesink's Dollywood was bijzonder bedreven in het ontwikkelen van reclameconcepten die eenvoudig konden worden herhaald. Voor het sigarettenmerk Orienta werd een reeks van ongeveer twaalf korte films geproduceerd, telkens gebaseerd op hetzelfde uitgangspunt: een probleem wordt opgelost nadat de hoofdpersoon een Orienta-sigaret heeft opgestoken.

Alle films eindigen met de inmiddels bekende slogan: "Wie haar probeert, is geOriënteerd." (Wie sie probiert is Orientiert"

Opvallende vormgeving

Deze film wijkt qua vormgeving enigszins af van de gebruikelijke Dollywood-producties. Vooral het hoofd van de violist valt op: niet alleen het gezicht, maar ook het blonde kapsel is uit hout gesneden, waardoor de pop een sterk gestileerd uiterlijk krijgt. Ook het decor is uitzonderlijk sober. Vermoedelijk was dit een bewuste keuze om de productiekosten laag te houden, maar het minimalistische decor heeft tevens als voordeel dat alle aandacht naar de animatie gaat.
De grote 'zwarte' handen die de sigaret aanbieden en aansteken zijn geen optisch effect, maar maken daadwerkelijk deel uit van het decor. Wie de film beeld voor beeld bekijkt, ziet bovendien dat de zwevende sigaret zelfs een schaduw werpt – een klein detail dat de scène extra overtuigend maakt.

Zweven zonder trucage

Het moment waarop de violist al spelend door de lucht zweeft, was technisch gezien een interessante uitdaging. Tegenwoordig zou zo'n effect eenvoudig met een green screen worden gemaakt, maar binnen het Technicolor-proces van de jaren vijftig was chromakey praktisch niet toepasbaar en bovendien zeer kostbaar. De pop werd bevestigd aan een dunne metalen staaf die vanuit de camera onzichtbaar bleef doordat hij precies achter het lichaam van de violist schuilging. Op de beschikbare filmstills is zelfs te zien dat de schaduw van deze bevestigingsstaaf vrijwel naadloos samenvalt met de zwarte kleding van de pop. Zo'n montagebeugel heet tegenwoordig een 'rig' en kan in de digitale videonabewerking worden weggepoetst.
Het opstijgen zelf lijkt te zijn bereikt door de camera beeld voor beeld op een speciale verticale installatie te verplaatsen, waardoor de violist ten opzichte van de achtergrond omhoog lijkt te zweven.

Twee animators aan het werk?

In de maandlijst van de NBF-gids worden voor februari 1957 de werktitels deel 9 en deel 10 van deze Orienta-serie genoemd. De animatie van deze productie wordt toegeschreven aan Joop Bekker en Han Mook.
Joop Bekker stond bekend als een uitstekende poppenanimator, terwijl Han Mook uitblonk in cameratechniek en fotografische effecten. Het ligt daarom voor de hand dat Bekker verantwoordelijk was voor de karakteranimatie, terwijl Mook de rookwolk en andere optische effecten via dubbele belichting in de camera verzorgde.

Ook de eindtitels, waaronder de Duitstalige teksten Auf leichte Weise en Voller Genuss, werden in een afzonderelijke opname in het filmlaboratorium als dubbeldruk met de animatie te zijn samengevoegd. Hoewel hiervoor geen productiegegevens zijn teruggevonden, past deze werkwijze uitstekend bij de technische mogelijkheden van Dollywood in deze periode.

Een indrukwekkend productietempo

Deze film laat zien hoeveel technisch vakmanschap er achter een ogenschijnlijk eenvoudige reclame schuilging. Zonder digitale hulpmiddelen werden zweefeffecten, rook, dubbeldrukken en nauwkeurige poppenanimatie volledig in de camera gerealiseerd. Dat dergelijke films bovendien in hoog tempo werden geproduceerd, maakt des te meer indruk. Alleen al de maandproductie die in de NBF-gids is vermeld, laat zien hoe efficiënt Joop Geesink's Dollywood in de jaren vijftig werkte.