Honing Werkt

Inhoud

HONIG WERKT is gemaakt kort na de Tweede Wereldoorlog. Het informeert over de enorme ontwikkelingen die de Honig fabrieken doormaken. Op speelse wijze pareert het alle kritiek die een zwartkijker aanstipt.

De film vormt een mooi tijdsbeeld over de periode waarin Nederland aan het wederopbouwen was. Veel producten, dus ook voedingsmiddelen, waren zeer beperkt of geheel niet verkrijgbaar. De boodschap van deze film was: (voedsel)schaarste zal overwonnen worden! Een rokende schoorsteen was een teken van vooruitgang.

Opmerkelijk

In de geschiedenis van de studio van Joop Geesink is deze film op meerdere gebieden een opmerkelijke.  We benoemen een paar elementen:

1. Deze film is in Technicolor
2. De film bevat figuren met uitvoerige fasen maskers om te kunnen ‘praten’
3. Geesink maakt machines tot levende karakters
4. Geesink ontwikkelt eigen stijl
5. Dollywood
6. Joska Misik

1. Technicolor

Allereerst is de openingstitel een opmerkelijk. Hier wordt geadverteerd dat dit de eerste film is van Joop Geesink, gemaakt in (techni)kleuren. Geesink had ten opzichte van zijn creatieve voorganger, George Pal een achterstand. George Pal maakte immers al vóór de oorlog films in kleur. Het effect van het gebruik van kleurenfilm in de bioscoop was in deze tijd spectaculair. De combinatie van animatie en kleurenfilm was nagenoeg de garantie dat het publiek tot aan de laatste seconde enorm geïnteresseerd bleef kijken, om maar niets te missen van deze bijzonderheid.

2. Praten

In deze film is een nadrukkelijke rol weggelegd voor beide figuren om veel tekst te spreken. De technische problemen waar de poppenmakers tegenaan liepen waren enorm. Moderne kunststoffen om gietmallen te maken, bestonden eenvoudig nog niet. De oplossing werd gevonden in het opsplitsen van het poppenhoofd in twee delen. Het achterhoofd met hals, dat vast zat aan de romp, en een verwisselbaar gezicht met schillende expressies. Waarschijnlijk werden de gezichtjes uitgewisseld door op twee pennetjes te plaatsen. Deze techniek werd ‘fasen maskers’ genoemd. In eerdere films zoals Serenata Nocturna (1942) werden de maskers handmatig geboetseerd.

Het resultaat was bemoedigend, maar je ziet in de projectie dat de ogen en wenkbrauwen over het gezicht verplaatsen tijdens het praten. Ook is de aansluiting van de twee helften duidelijk zichtbaar. Poppenmaker Harry Tolsma die in 1947 bij de studio kwam werken, zag een concreet doel voor zich om deze techniek te perfectioneren. Zie de film Kermesse Fantastique (1951) welk resultaat dit uiteindelijk opleverde. In de tussenliggende tijd evolueerde het productieproces met wisselend resultaat.

3. Levende machines

Een fabriek met machines heeft over het algemeen geen vrolijke uitstraling. Joop Geesink had ontdekt dat het heel grappig was om machines te presenteren als levende wezens en bracht een gezicht aan op de installatie, maar ook armen en handen. De machines werden hierdoor sympathieke bijrol spelers. In andere films werd dit vaker toegepast, zoals in Bezoek aan Bols (1947), waar eveneens een rondleiding door een fabriek wordt gegeven.

4. Eigen stijl

De film Honig Werkt 'verraadt' dat meerdere werknemers van de voormalige George Pal studio nu werkzaam zijn bij Joop Geesink. De ‘zwartkijker’ is een ontwerp, dat zo uit de Pal-films had kunnen komen. Het zal voor de makers een persoonlijke overwinning zijn geweest dat deze figuur veel meer flexibiliteit had in de ledenmaten, dan de Pal-figuren, die nagenoeg geheel van hout waren.

5. Dollywood

De filmtitel opent met “Joop Geesink Presenteert”. Alle films werden tot nu toe onder Joop’s eigen naam in de bioscopen gebracht. Het is niet gedocumenteerd, maar alle aanwijzingen duiden er op dat in de loop fan 1947 de naam ‘Dollywood’ werd geïntroduceerd.  Het na-oorlogse jaar 1947 was een moeilijke periode om films te maken, toch zijn er meerdere succesvolle producties gerealiseerd.

6. Joska Misik

Van alle medewerkers die aan HONIG WERKT meewerkten, wordt slechts één naam in beeld gebracht: die van animator en cameraman Joska Misik. Opvallend is de schrijfwijze van de voornaam van deze Hongaarse animator. Joska wordt in andere films József Misik genoemd. Het is dezelfde man. Vermoedelijk is de naam Joska een Nederlandse vertaling geweest. Hoewel deze creatieve Misik veel animatiefilms op zijn naam heeft staan, is er jammer genoeg nauwelijks informatie over hem bewaard gebleven. We weten wel dat hij destijds met George Pal uit Hongarije was gevlucht naar Nederland. Een andere animator die meekwam, was Jules Balázs. Ook hij kwam later bij Geesink te werken.
Joska Misik echter, zou binnen Geesink uitgroeien tot één van de bekendste namen uit de beginperiode van de studio. Als hoofdanimator zou hij later over een eigen cameraman beschikken. In 1947 is de staf van Geesink Studio’s nog zo klein, dat hij zelf de camera bediende. Allicht zal ook het budget een rol gespeeld kan hebben.

Zak

Het Honig-poppetje is een ontwerp waarin Honig-elementen zijn verwerkt. De muts op het hoofd is een bijenkorf. De bijenkorf was het logo van Honig. Het lichaam, de romp, is een juten zak. Vermoedelijk werden grondstoffen in dergelijke zakken aangeleverd. Op de borst staat nog eens de tekst “Honig producten”. Dit figuur zou nog eens terugkeren in een andere film van Joop Geesink: Luilekkerland (1952)