Het Etherschip

Door George Pál (1934)

Radiogolven uit de ruimte brengen muziek.

Reclame voor Philips radiotoestellen.

Inhoud

In een surrealistische omgeving vaart een schip door de lucht (de ether). Verschillende muziekstijlen van evenveel verschillende landen worden uitgezonden naar de aarde.

De film Het Etherschip zal voor kijkers uit de 21e eeuw niet helemaal begrijpelijk zijn. Het filmpje geeft een artistieke impressie van hoe muziek van alle radiostations door de lucht (de ether) naar ons radiotoestel komt. De zogeheten ‘radiogolven’ zijn tevens de golven waarop dit schip vaart..

Onzuiver geluid

Een technisch probleem waar veel huishoudens mee kampten, was de onzuivere afstemming van radiostations. Aan het begin van het filmpje klinken verschillende programma's door elkaar heen. Alle zenders waren immers analoog. Philips bood de oplossing. Eerst klinken alle radiozenders door elkaar heen. Vervolgens zet de kapitein iedere muzikant tussen glazen schotten, waarna er geen storing van andere zenders meer is.

Opmerkelijk

Het Etherschip (The Ship of the Ether) is binnen de Dollywood-collectie een vreemde eend in de bijt. Deze film is gemaakt door filmpionier George Pál. De Hongaar ontvluchtte in de vroege jaren dertig zijn land vanwege de oorlogsdreiging. Hij kwam naar Nederland, waar hij in Eindhoven een animatiefilmstudio begon. Philips was een grote opdrachtgever en zag veel in dit nieuwe medium.

Eerst 2D dan naar 3D

George Pál werkte zijn films eerst uit als (2D-)tekenfilm. Vervolgens liet hij zijn tekenfilmfiguren beeld voor beeld uit hout zagen of via een houtdraaibank produceren. In feite had hij voor elk op te nemen filmbeeld een unieke pop in een specifieke pose beschikbaar. Deze hoefde slechts te worden uitgewisseld. Het procédé werd door Pál gepatenteerd onder de naam 'Puppetoons'.
De film Het Etherschip heeft een spectaculaire vormgeving, omdat ‘de ether’ is uitgebeeld met glazen sculpturen. Het schip werd door de glasblazerij van de Philips Gloeilampenfabriek geproduceerd.

Nazi's en Talent

De nazi’s hadden een hekel aan Hongaren. George Pál was Hongaar en week daarom in 1939 uit naar Amerika. Pál had daar al een bekende naam, waardoor hij veel succes behaalde als animatiefilmmaker. Zijn studio produceerde een omvangrijke reeks aan korte animatiefilms en tal van commercials. Later bouwde Pál zijn oeuvre uit met spektakelfilms, waarin hij veel animatie kon verwerken, zoals Atlantis, War of the Worlds en The Time Machine. Hij zette een nieuwe trend in dit genre. Van verschillende van zijn films zijn recentelijk remakes uitgebracht.

Ontredderd

Na zijn onverwachte vlucht naar de Verenigde Staten bleven zijn medewerkers in Nederland ontredderd achter. Verschillende van hen zijn bij andere studio's in Europa gaan werken. In Amsterdam begon striptekenaar Marten Toonder in die periode samen met Joop Geesink een studio. Een deel van de oud-Pál-medewerkers kwam hier terecht. Onder hen waren Jan Coolen, József Misik, Jules Balázs en Geert Knoef. Zij werden later smaakmakers bij Joop Geesink’s Dollywood.